Robert Schumann και τρεις ποιητές

«Στο τέλος της πρόβας ή του ρεσιτάλ, είναι σαν να έχεις παίξει είκοσι διαφορετικούς ρόλους που λίγο-πολύ ραγίζουν στα άκρα», λέει στην «Κ» η μέτζο-σοπράνο Λένια Ζαφειροπούλου (αριστερά). «Στους κύκλους τραγουδιών του Schumann, που ερμηνεύουμε στο ρεσιτάλ με τη Lenya, διασταυρώνονται οι μαγεμένοι κόσμοι των γιγάντων της ποίησης. Περιγράφονται οι κινήσεις της ψυχής, τα λάθη και τα συναισθήματα», εξομολογείται η πιανίστα Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου.

Είναι περίεργο.Γνωρίζοντας το τέλος του Robert Schumann (1810-1856), την κάθοδό του στην τρέλα, την απόπειρα αυτοκτονίας του στα νερά του Ρήνου και τη φυλάκισή του σε ένα φρενοκομείο όπου τελείωσε τις μέρες του, ο γλυκός ήχος των έργων του για φωνή και πιάνο φαίνεται σχεδόν επί τόπου. Ωστόσο, οι περίφημες γραμμές του μοιάζουν να είναι μόνο αποτέλεσμα ενός ήρεμου μυαλού που ονειρεύεται και λαχταρά, ερωτεύεται και πονάει, χωρίς όμως να εκφράζει τον πόνο που έτρεφε μέσα του ο συνθέτης. Οι ερμηνευτές των έργων του πρέπει να πουν ότι σε αυτή την απατηλή γαλήνη κρύβονται η καταιγίδα και η τρικυμία. Τα τραγούδια του Σούμαν χαρακτηρίζονται από μια υπόγεια ένταση που χωρίς να βγαίνει στο φως με όλη της την ορμή, αφήνει τις ρωγμές της.

Επίσης, τα τραγούδια του Σούμαν, τα κείμενα και οι ποιητές που επέλεξε να μελοποιήσει έχουν το δικό τους βάρος, γιατί πριν γίνει ο συνθέτης που ξέρουμε (και ο πιανίστας τελικά δεν έγινε ποτέ: μια από τις δικές του εφευρέσεις, που έδενε τα δάχτυλά του, σχεδόν τον έφερε όχι σε δύναμη και ευελιξία, αλλά σε αγκύλωση), ο Σούμαν ονειρευόταν τη ζωή ενός ποιητή.

«Ο Σούμαν δεν κατάφερε ποτέ να γράψει μια επιτυχημένη όπερα, αλλά πολλά από τα τραγούδια του έχουν καθαρά θεατρικό χαρακτήρα».

Το ρεσιτάλ μουσικής δωματίου που θα παρουσιαστεί την Παρασκευή 20 Ιανουαρίου στην κεντρική αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσού από τη μεσόφωνο Λένια Ζαφειροπούλου και την πιανίστα Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου, με τίτλο «Robert Schumann and Three Poets», αναδεικνύει αυτόν τον συνδυασμό ηρεμίας και καταιγίδας στο η συνείδηση ​​του συνθέτη και ταυτόχρονα η ιδιαίτερη στάση του στη συγγραφή. Σε αυτή την ξεχωριστή συναυλία θα ακούσουμε το lieder του Schumann σε ποίηση των Heinrich Heine, Han Christian Andersen και Justin Kerner (αντίστοιχα το 24ο, 40ο και 35ο έργο του δημιουργού του συνθέτη). Όπως μας λέει η Λένια Ζαφειροπούλου, «ενώ κάναμε πρόβες για αυτό το ρεσιτάλ, η Αλεξάνδρα κι εγώ μείναμε ξανά έκπληκτοι με το πόση αντοχή απαιτεί από σένα ο Σούμαν: ψυχική και σωματική. Φαίνεται περίεργο, αλλά αν και ο ίδιος δεν κατάφερε ποτέ να γράψει μια επιτυχημένη όπερα, πολλά από τα τραγούδια του έχουν καθαρά θεατρικό χαρακτήρα. Που σημαίνει ότι δεν απαιτούν απλά να αφηγηθείς, απαιτούν από όλους, όλο το σώμα σου, όλο το εκφραστικό σου εύρος, όλη τη διάθεσή σου, όλη την ικανότητά σου να είσαι κάποιος άλλος. Και σε έναν κύκλο τραγουδιών που αλλάζει κάθε τρία λεπτά. Στο τέλος της πρόβας ή του ρεσιτάλ, είναι σαν να έχεις υποδυθεί είκοσι διαφορετικούς ρόλους που λίγο-πολύ ρέψουν στα άκρα. Ωστόσο, ο Schumann είναι ένας ασύγκριτος δεξιοτέχνης της ειρωνείας. Δεν μετατρέπεται απλώς στο ρομαντικό κίνημα, σαν να πηγάζει από μέσα του το ρομαντικό κίνημα. Και αυτό του δίνει την άδεια να το κοροϊδεύει, όπως εμείς κοροϊδεύουμε κομμάτια του εαυτού μας που αγαπάμε και μισούμε ταυτόχρονα. Αυτό σημαίνει ότι ο Schumann σας ζητά στη σκηνή να εκτροχιαστείτε και να παρωδήσετε τον εαυτό σας ταυτόχρονα, χρησιμοποιώντας τις ίδιες νότες και το ίδιο κείμενο και για τις δύο εργασίες.

»Είμαι ενθουσιασμένος με το πώς ο Σούμαν αφήνει τον εαυτό του να μεταμορφωθεί, περνώντας μέσα από τις προσωπικότητες των τριών ποιητών. Πώς γίνεται πικρό, απαίσιο και παραμυθένιο στον Άντερσεν, σαρκαστικό, σπαραχτικό αλλά και κλόουν στον Χάινε και μελαγχολικό και μυστικιστικό στον Κέρνερ.

«Τραγουδάω μερικά από αυτά τα τραγούδια από τα 20 μου. Και αναγνωρίζω σε αυτούς τη μεγάλη τέχνη, από το ότι προσαρμόζονται μέσα μου με τα χρόνια και μου δείχνουν σε κάθε ηλικία την άλλη τους πλευρά».

Ο Robert Schumann και τρεις ποιητές-1
Robert Schumann και τρεις ποιητές-2
Ο Robert Schumann (1810-1856) κυριευόταν από σκέψεις, ιδέες, εμμονές, αυτές είναι που στα 46 του χρόνια θα τον οδηγούσαν στην τρέλα.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *