Προστατεύοντας την «εύθραυστη γη» | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Ο οραματιστής ηγέτης της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) Κώστας Καράς γνώριζε τέλεια την ιστορία και τα πάθη της γενέτειράς μου Θεσσαλονίκης, την αγάπησε και έφυγε από τον κόσμο βαθιά λυπημένος από την καταστροφή των σημαντικών υλικών υπολειμμάτων του σταθμού του μετρό Βενιζέλος. Ήταν ένας άνθρωπος που είχε ολιστική αντίληψη του πολιτισμού και του περιβάλλοντος, αγωνίστηκε ασταμάτητα για πενήντα χρόνια ως ιδρυτής και πρόεδρος της ΕΛΛΕΤ για την προστασία των μνημείων και της φύσης. Οι τεκμηριωμένες ομιλίες του χαρακτηρίζονται, μεταξύ άλλων, από τη δύναμη της πειθούς. Η επιλογή της ζωής του από το 1972 έως το 2021 είναι οριστική και ακλόνητη. Αναπτυσσόμενη Γη, η μνημειώδης δίγλωσση έκδοση της 50χρονης δραστηριότητας της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, που τίμησε με τον πρόλογό της η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, μια επετειακή έκδοση που είδε το φως της δημοσιότητας το 2021, λίγο πριν ο πρόωρος θάνατος του Κώστα Καρά, είναι γεμάτος από την παρουσία του.

Μέσα σε πέντε θεματικές ενότητες με επικεφαλίδες υπάρχουν εξήντα ουσιαστικές συνεισφορές γραμμένες από ισάριθμους ευαίσθητους πολίτες: αρχαιολόγους, αρχιτέκτονες διαφόρων ειδικοτήτων, βουλευτές, δασολόγους, δημοσιογράφους, διατροφολόγους, δικαστές, δικηγόρους, εκπαιδευτικούς, επιχειρηματίες, ιστορικούς, συγγραφείς, δικηγόρους και επισκόπους . Κοινή σε όλους είναι η ανησυχία για την απώλεια της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και την ταχεία κλιματική αλλαγή του ευάλωτου πλανήτη μας. Συνδετικός κρίκος όλων είναι η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας του Περιβάλλοντος και του Πολιτισμού μας, που γενναία ξεκίνησε το δύσκολο έργο της την περίοδο της χούντας, με το πρώτο σανίδι προσωπικότητας της χώρας.

Γεγονός είναι ότι το άρθρο 24 του Συντάγματος παρέχει στους πολίτες και τις οργανώσεις τους τη δυνατότητα δικαστικής προστασίας έναντι νομοθετικών και διοικητικών μέτρων που οδηγούν σε βλάβη ή υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Το ερώτημα είναι ποιος έχει το ψυχικό σθένος, το σθένος, την υπομονή, τα μέσα να προσφύγει στο CE, να καταγγείλει τους ένοχους, να αγωνιστεί μέχρι τέλους για τη δικαίωση της πολύπαθης κουλτούρας και του βάναυσα κακοποιημένου περιβάλλοντος. Δεν γνωρίζω άλλη οργάνωση πολιτών ή καλύτερο κίνημα πολιτών που να έχει πάθος, ανταγωνιστικότητα, αριθμό εθελοντών, φίλων και χορηγών από την ΕΛΛΕΤ. Εθελοντές που προσφέρουν πολύτιμες υπηρεσίες ακόμη και με τις περιβαλλοντικές νομικές γνώσεις τους. Χορηγοί κυρίως από τη ναυπηγική βιομηχανία που νιώθουν ευτυχείς να στηρίξουν οικονομικά την πολιτιστική κληρονομιά και το υπό εξαφάνιση φυσικό περιβάλλον.

Κοινή σε όλους είναι η ανησυχία για την απώλεια της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και την ταχεία κλιματική αλλαγή του ευάλωτου πλανήτη μας.

Το έργο της ΕΛΛΕΤ ήταν και είναι συλλογικό. Μετά από πενήντα χρόνια δραστηριότητας, αναγνωρίζει κανείς το ανεξίτηλο αποτύπωμα παλαιότερων και νεότερων ηγετών «στους τοίχους διατηρημένων εκκλησιών, σε σωζόμενους βιότοπους, σε προστατευμένα χωριά, σε θαλάσσια και ορεινά τοπία που δεν έχουν καταστραφεί», όπως τονίζει ποιητικά η Λυδία Καρά. .

Η υπόθεση της Πλάκας

Η Πλάκα κατοικήθηκε ξανά για να αναφέρουμε ένα από τα σημαντικά επιτεύγματα της ΕΛΛΕΤ, αποδεικνύοντας ότι όταν υπάρχει πολιτική βούληση και εμπνευσμένοι πολιτικοί (Στέφανος Μάνος, Αντώνης Τρίτσης), το λεγόμενο «πολιτικό τίμημα» εξατμίζεται. Ωστόσο, τα θετικά αποτελέσματα που βλέπουμε δεν θα υπήρχαν χωρίς τη συνεχή πίεση στις αρμόδιες αρχές που ασκεί το «Δίκτυο Οργανισμών και Πολιτών για το Ιστορικό Κέντρο της Αθήνας». Το πρόγραμμα SOS της ΕΛΛΕΤ ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της κοινωνίας των πολιτών σε όλη την Ελλάδα και δρα άμεσα, με απτά αποτελέσματα στην προστασία του περιβάλλοντος.

Σημαντικό γεγονός για την ΕΛΛΕΤ είναι η δυναμική επιβεβαίωσή της ως εκπρόσωπος της πανευρωπαϊκής οργάνωσης Europa Nostra στην Ελλάδα, με βασικό ρόλο «να τεθούν τα πολιτιστικά θέματα υψηλότερα ακόμη και από τα πολιτικά και οικονομικά, όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και στην ολόκληρη την Ευρώπη», δήλωσε η Sneska Mihajlovic, Γενική Γραμματέας του οργανισμού. Τα ετήσια Βραβεία Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Europa Nostra για εξαιρετικά έργα αποκατάστασης είναι ένας θεσμός που αναδεικνύει την Ευρώπη ως μια ήσυχη δύναμη με ισχυρές πολιτιστικές αξίες. Η Ελλάδα διαθέτει μια πλούσια συλλογή βραβείων που την κατατάσσουν σε μια από τις πρώτες θέσεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι πελατειακές σχέσεις, η μάστιγα της κατάρρευσης του ελληνικού κράτους

Το πρόβλημα της εξισορρόπησης της λεπτής ισορροπίας μεταξύ του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος με την τερατώδη ανάπτυξη του τελευταίου είναι παγκόσμιο και απειλεί την επιβίωση του πλανήτη Γη. Οι φυσικοί πόροι εξαντλούνται, τα οικοσυστήματα υποβαθμίζονται. Θα τιμωρηθούμε αυστηρά, ένοχοι και αθώοι, για την απαράδεκτη συμπεριφορά μας, την αδιαφορία και την ασέβεια προς τα στοιχεία της Φύσης που μας κρατούν ακόμα ζωντανούς. Η τιμωρία δεν θα έρθει τόσο από τους θανατηφόρους ιούς όσο από τον ίδιο τον πλανήτη, που ήδη με λύσσα στέλνει πλημμύρες, πλημμύρες, χαλάζι, αφόρητη ζέστη και φωτιές. Η ΕΛΛΕΤ τόνισε αρχικά τη σοβαρότητα του προβλήματος, προτείνοντας με τους συνεργάτες και τους διαχειριστές της εξοικονόμηση ενέργειας και παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μετά από χωροταξικό σχεδιασμό και με τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Από το 2012 κατάλαβε τη σχέση περιβάλλοντος και διατροφής και ενέταξε στη δράση του το «Σάββατο του Παραγωγού», με στόχο την εξοικείωση με τις ιδιαιτερότητες της αγροτικής καλλιέργειας και την προώθηση των τοπικών προϊόντων και την προώθηση της μεσογειακής διατροφής ως σύγχρονο τρόπο υγιεινής και ισορροπημένη διατροφή. Κανείς δεν αμφιβάλλει σήμερα, ειδικά μετά την έρευνα της Καθηγήτριας – Ακαδημαϊκού Αντωνίας Τριχοπούλου, ότι μια βιώσιμη διατροφή με χαμηλή οικολογική επιβάρυνση συμβάλλει σημαντικά στον υγιεινό τρόπο ζωής και συνδέει το φαγητό με το περιβάλλον, την πολιτιστική κληρονομιά και την οικονομία.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταβάλλει συνεχείς προσπάθειες από το 2019 για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής σε διεθνές επίπεδο και η ΕΛΛΕΤ, από την πλευρά της, έχει αφιερώσει χρόνο, ενέργεια και τεχνογνωσία στην προετοιμασία μιας ολοκληρωμένης πρότασης για τη σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου για την Κλιματική Αλλαγή και την Προσαρμογή στις επιπτώσεις του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε και χρηματοδότησε ένα οκταετές πρόγραμμα με τίτλο «Life Integrated project «Adapt in GR – Promoting the application of the adaptation policy in Greece»». Μεταξύ των πολυάριθμων μελετών που εκπονούνται και επηρεάζουν το ευάλωτο ελληνικό τοπίο και τους αρχαιολογικούς χώρους, περιλαμβάνονται δύο ολοκληρωμένες, με αντικείμενο μελέτης την περίπτωση της αρχαίας Μεσσήνης. Βασικός πυλώνας δράσης στον τομέα αυτό είναι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των μαθητών για το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής, που περιλαμβάνει και μαθητικό διαγωνισμό. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, που εγκρίθηκε το 2021 από τις 27 ευρωπαϊκές χώρες, συνδέεται επίσης με το πρόβλημα της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και στοχεύει στη διασφάλιση μηδενικών εκπομπών άνθρακα έως το 2050 και οικονομική ανάπτυξη που δεν εξαρτάται από την αυξημένη κατανάλωση φυσικών πόρων. .

Θα τιμωρηθούμε αυστηρά, ένοχοι και αθώοι, για την αδιαφορία και την ασέβεια μας προς τα στοιχεία της φύσης που μας κρατούν ακόμα ζωντανούς.

Αν και έχει σημειωθεί κάποια βελτίωση στο θέμα της πολεοδομίας, η πελατειακή πολιτική εξακολουθεί να ασκείται στη χώρα μας, το καλύτερο παράδειγμα της οποίας είναι η επαναλαμβανόμενη «αυθαίρετη ρύθμιση». Οι πελατειακές σχέσεις που δημιούργησε το ελληνικό κράτος είναι που διαμόρφωσαν την προβληματική σχέση κράτους-πολίτη. Μάλιστα, όταν παλεύεις πολλά χρόνια για θέματα που επηρεάζουν συμφέροντα, συχνά γίνεσαι στόχος.

Η ΕΛΛΕΤ έχει καθιερωθεί ως ένας αξιόπιστος, καινοτόμος και αποτελεσματικός οργανισμός με σημαντική συμβολή στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του φυσικού περιβάλλοντος. Ήδη χτίζει το μέλλον της και το νέο της πρόσωπο χρησιμοποιώντας μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ψηφιακές τεχνολογίες, όπως το έργο «Παλιψύστος» και το όραμα να ανοίξει ξανά ο σιδηρόδρομος Χαρίλαος Τρικούπης με σταθμούς σε ιστορικούς χώρους από την Επανάσταση του 1821. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα και καθήκον να ενδιαφέρονται για το παρόν και το μέλλον του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν και στο οποίο θα ζουν τα παιδιά τους, τόσο φυσικό όσο και πολιτιστικό. Ευτυχώς, υπάρχουν ενεργοί πολίτες που στην πραγματικότητα αυξάνονται προοδευτικά, έχουν γνώμη και οργανώνονται, αποκτώντας τη δύναμη και την ικανότητα να ασκούν πολιτική πίεση. Χωρίς αυτούς, τη ζεστασιά, τον ενθουσιασμό τους, το ενδιαφέρον τους, τον εθελοντισμό τους, την υποστήριξή τους, την ενθάρρυνση και τις γνώσεις τους, η μοναχική επαγγελματική επιδίωξη του «πατριωτισμού» γίνεται στείρα και αντικοινωνική.

* Ο κ. Πέτρος Τεμέλης είναι Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας.

Νέα σήμερα

Ακολουθήστε το kathimerini.gr στις Ειδήσεις Google και μάθετε πρώτοι όλα τα νέα

Δείτε όλα τα τελευταία νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο στο kathimerini.gr

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *