Μια περιήγηση στους χώρους συγκέντρωσης του Γιώργου Ξένου εξερευνώντας τα όρια της πραγματικότητας και της ψευδαίσθησης

Κείμενο: Suzanne Feis

Στην αυλή των υπηρεσιών του Μέγαρο μουσικής στην Αθήνα στις 14 Δεκεμβρίου εγκαινιάστηκε η νέα του ατομική έκθεση Γιώργος Ξένος με τίτλο “Τόποι συγκέντρωσης” επιμέλεια της ιστορικού τέχνης και διευθύντριας του Annex M, Άννας Καφετζή. Παρουσιάζονται συνολικά 102 έργα, άλλα παλαιότερα και άλλα νεότερα, τα περισσότερα εκ των οποίων εκτίθενται για πρώτη φορά. Ο Γιώργος Ξένος «ανοίγει» το αρχείο του και μοιράζεται με τους επισκέπτες μια σειρά από σχέδια σε χαρτί καθώς και βίντεο τραβηγμένα από το κινητό του, παρουσιάζοντας ένα προσωπικό οπτικό ημερολόγιο που γίνεται δημόσιο και δημιουργεί χώρο για ενδοσκόπηση.

Ο πυρήνας της έκθεσης, εννοιολογικά και κυριολεκτικά, είναι η υπέροχη εγκατάσταση “Χώροι συγκέντρωσης” (2016-2017), εξ ου και ο τίτλος της έκθεσης. Ξύλινα καβαλέτα που φέρουν μια σειρά από σχέδια δημιουργούν μια κλειστή κυκλική κατασκευή στο κέντρο του δωματίου που τραβά αμέσως την προσοχή του επισκέπτη και μας καλεί να μπούμε μέσα σε αυτό. Ο επισκέπτης απομονώνεται γρήγορα από τον υπόλοιπο χώρο και περνά από την ηρεμία του λευκού χαρτιού που βλέπει έξω στην ένταση, την αγωνία που αντανακλούν τα δεκάδες αλλεπάλληλα σχέδια με μαύρα ακρυλικά χρώματα στο εσωτερικό. Η σχεδόν εμμονική επανάληψη της εικόνας ενός άδειου δωματίου, που άλλοτε κατακλύζεται από έντονες γραμμές και άλλοτε από σύμβολα ή αριθμούς, αντανακλά τη σύγχυση του ατόμου που βρίσκεται κλεισμένος σε αυτό το ψυχικό καταφύγιο. Ταυτόχρονα, οι εκφραστικές χειρονομίες και η ταχύτητα που προτείνουν τα σχέδια δημιουργούν μια αίσθηση μιας περιστρεφόμενης εγκατάστασης γύρω από τον θεατή, εξερευνώντας τα όρια μεταξύ συνείδησης και ψευδαίσθησης.

Spaces of Contemplation, 2016-2017 (Μερική όψη) – Εγκατάσταση: 90 πίνακες, ακρυλικό σε χαρτόνι, 102 x 72 cm έκαστος, 30 ξύλινα καβαλέτα διαστάσεων 300 x 50 cm το καθένα Μεταβλητά μεγέθη, Ευγενική προσφορά του καλλιτέχνη
Άποψη της έκθεσης, ευγενική παραχώρηση του καλλιτέχνη
Άποψη της έκθεσης, ευγενική παραχώρηση του καλλιτέχνη

Στους λευκούς τοίχους του Service Yard υπάρχουν σειρές από δεκάδες σχέδια που τοποθετημένα δίπλα-δίπλα δημιουργούν «τοιχογραφίες». Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν οροσειρές, αφηρημένα πρόσωπα που αναδύονται από το μαύρο σκοτάδι, πολλαπλά αριθμημένα περιγράμματα σκιών ανθρώπινων μορφών και εικόνες αφυδατωμένης γης.

Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται και τοποθετούνται τα έργα δημιουργεί ένα παιχνίδι συνεχούς ανακάλυψης και απόκρυψης, που αντικατοπτρίζει την αντίληψη του επιμελητή για την έκθεση ως «ανοιχτό-κλειστό αρχείο». Σε αντίθεση με τις «τοιχογραφίες», πολλά μικρά σχέδια παρουσιάζονται σε προθήκες, καλώντας έτσι τον επισκέπτη να πλησιάσει και να συγκεντρωθεί σε μεμονωμένες εικόνες για να τις ακούσει. Επίσης, χαρακτηριστικό παράδειγμα κλειστού-ανοικτού αρχείου είναι “σκεπτόμενοι” (1989-2019). Σε μια μεταλλική συρταριέρα από πλεξιγκλάς, οι επισκέπτες ανοίγουν και κλείνουν συρτάρια για να ανακαλύψουν διαφορετικές εικόνες του σκεπτόμενου ανθρώπου. Η ανθρώπινη φιγούρα απεικονίζεται ως περίγραμμα, ως σκιά, άλλοτε μόνη, χωρίς φόντο και άλλοτε παρέα με τον μαύρο ήλιο και τη θάλασσα. Σε άλλα σχέδια, πιο αχνά, διαχέεται στο λευκό χαρτί, ενώ σε άλλα επιβεβαιώνει πιο έντονα την παρουσία του μέσα από συμπαγή περιγράμματα. Μόνοι στη φύση ή χαμένοι σε πολλαπλές μορφές, οι Στοχαστές του Γιώργου Ξένου διαπραγματεύονται τη διαλογιστική κατάσταση ενώ εγείρουν ερωτήματα για την αναπαράσταση του σκεπτόμενου ανθρώπου μέσα στους αιώνες.

Thinking, 2017 – Μελάνι σε χαρτί, 29,7 x 21 cm, Ευγενική προσφορά του καλλιτέχνη
Παρτιτούρες/Κυπαρίσσια, 1989 – Μελάνι και μολύβι σε παρτιτούρες, 29 x 42 cm – Ευγενική προσφορά του καλλιτέχνη

Σε αντίθεση με τα πολλά σχέδια που βλέπουμε σε όλο το δωμάτιο, έρχονται δύο σημειωματάρια, τα οποία εμφανίζονται κλειστά. Ακουμπώντας στον λευκό τοίχο, Grey Book (2012-) και Black Book (1989-) κρύβουν το περιεχόμενό τους αφήνοντας στη φαντασία μας συνολικά 206 σχέδια με μελάνι και μολύβι που αναφέρουν οι επιγραφές. Αυτοί οι φορητοί υπολογιστές μιλούν στο βίντεο που βλέπουμε στο tablet. Σε ένα υπαίθριο τραπέζι στην Αίγινα, συνοδευόμενο από το τραγούδι των τζιτζικιών, ακουμπάει ένας σωρός από αμέτρητα σχέδια που «ξετυλίγονται» με τη δύναμη του ανέμου, αποκαλυπτικές εικόνες, μόνο για μια στιγμή.

Black Mirror, 2013 – Καθρέφτης, πηλός, 18,5 x 27 x 14 cm | Φωτογραφία: Δημήτρης Γλύκας
Άποψη της έκθεσης, ευγενική παραχώρηση του καλλιτέχνη

Πρόσθετα βίντεο που έχουν τραβηχτεί με το κινητό τηλέφωνο του καλλιτέχνη εμφανίζονται σε κινητά τηλέφωνα στις βιτρίνες. Προσωπικές ηχογραφήσεις διάρκειας λίγων δευτερολέπτων δημιουργούν την εντύπωση ενός τοπίου. Με τα ακουστικά τοποθετημένα μπροστά από την οθόνη, ο ήχος των κουδουνιών που αντηχούν σε απόσταση χάνεται καθώς ο ήχος του ανέμου το καλύπτει. Στα βίντεο η κάμερα δεν μένει στατική, αλλά αντιλαμβανόμαστε λεπτές κινήσεις που υπαινίσσονται την παρουσία του δημιουργού και τονίζουν έτσι το προσωπικό στοιχείο της ηχογράφησης, του βλέμματος του καλλιτέχνη, το οποίο «παίρνουμε» για λίγα δευτερόλεπτα. Εκτός από τη σύντομη εμπειρία του τόπου και τη σημασία που μπορεί να έχει για τον καλλιτέχνη, αυτά τα έργα στρέφουν την προσοχή μας και σε διαφορετικά μέσα καταγραφής μέσω των οποίων χαρτογραφούμε και αρχειοθετούμε τις καθημερινές μας εντυπώσεις. Μπορούμε να θεωρήσουμε το κινητό μας ως ένα άλλο μέρος για περισυλλογή;

Μεσημέρι, 2020 – Ακόμα από βίντεο

Συνολικά, τα 102 έργα κατατάσσονται σε ομάδες που δεν επιβάλλουν συγκεκριμένη αφήγηση, αλλά αντιθέτως, επιτρέπουν πολλαπλές αναγνώσεις, όπως προκύπτουν από την προβολή του ψυχισμού του επισκέπτη. Επομένως, Η περιήγηση στον ιστότοπο δεν καθοδηγείται, αλλά ο θεατής φτιάχνει τις δικές του διαδρομές, με γνώμονα τις αντιδράσεις που προκαλεί και σε αυτόν το κάθε έργο το παιχνίδι της εναλλαγής μεταξύ του προσιτού και του κρυφού, του προσωπικού που δημιουργείται από την επιμέλεια. Το τελευταίο τονίζεται περαιτέρω από τον ημερολογιακό χαρακτήρα των σχεδίων, που αποκαλύπτεται από τις ημερομηνίες που φέρουν ορισμένα έργα, αλλά και από τις σκόρπιες σκέψεις που αποτυπώνονται στα σχέδια με τη μορφή ευανάγνωστων ή «κωδικοποιημένων» λέξεων και κειμένων. .

Άποψη της έκθεσης, ευγενική παραχώρηση του καλλιτέχνη

Μια έκθεση που εξερευνά τα όρια μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού κόσμου, του πραγματικού και της ψευδαίσθησης, Το Places of Contemplation μας προσκαλεί να αναλογιστούμε τη διαδικασία και την κατάσταση της ίδιας της περισυλλογής, καθώς και τα μέρη που το επιτρέπουν.

Πληροφορίες:

Χώροι συγκέντρωσης | Μέγαρο συναυλιών στην Αθήνα

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *