Μάνος Καρατσογιάννης: «Το χάπι είναι μια αλληγορία για το πώς να βρεις φως σε μια σκοτεινή ζωή»

Έντα Γουόλς είναι ένας από τους πιο γνωστούς σύγχρονους Ευρωπαίους θεατρικούς συγγραφείς. Στην Ελλάδα τον γνωρίσαμε μέσα από τα έργα του «Chat», «The New Electric Ballroom», «Once», «The Farce of Wallert Street», «The Micropragma», που ανέβηκαν τα τελευταία χρόνια σε θεατρικές σκηνές. και πανηγύρια.

Μάνος Καρατσογιάννηςτώρα παίζει στο Θέατρο Σταθμόςγια πρώτη φορά στην Ευρώπη, μετά τη Νέα Υόρκη, «Ιατρική», το τελευταίο έργο του Ιρλανδού συγγραφέα. Το έργο γράφτηκε το 2020κατά τη διάρκεια της πανδημίας και έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου.

Ο κύριος χαρακτήρας είναι ο Τζον Κέιν, ένας νεαρός άνδρας που έχει εγκλειστεί για πολύ καιρό σε ψυχιατρείο. Δύο ηθοποιοί, με το όνομα Μαρίας, βάλθηκαν να δραματοποιήσουν τη ζωή του για χάρη του, ακολουθώντας ένα σενάριο που έγραψε περιγράφοντας τις πιο σημαντικές στιγμές, τραύματα, αναμνήσεις και συναισθήματα που είχε στη ζωή του μέχρι τώρα. Στόχος είναι να τον περιθάλψουν, να επουλώσουν τις πληγές του και να τον βγάλουν από το ίδρυμα.

Ήταν ο Αντώνης Γαλέος που πρότεινε το έργο στον Μάνο Καρατσογιάννη, ο οποίος, αφού το διάβασε, γοητεύτηκε από το σύγχρονο θέμα του. Μιλήσαμε με τον σκηνοθέτη και μιλήσαμε για το τελευταίο του έργο, στο οποίο πρωταγωνιστεί και ο ίδιος.

– Τι σας γοήτευσε στο τελευταίο έργο της Έντα Γουόλς;

Η ιστορία αυτού του χαρακτήρα μου θύμισε τις ζωές μας όταν βγαίναμε από το lockdown του κορωνοϊού και προσπαθούσαμε να τις ξαναχτίσουμε από την αρχή. Τα τραύματα που κουβαλάμε ο καθένας μας και πώς τα αντιμετωπίζουμε. Αυτό που προσωπικά με γοητεύει είναι η χρήση φωνών στο έργο που αντιστοιχούν σε ανθρώπους που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη ζωή του χαρακτήρα που υποδύομαι. Καλούνται μέσω της συναισθηματικής του μνήμης, στην προσπάθειά του να μεταφέρει το αίτημά του για θεραπεία. Ένα συγκεκριμένο στοιχείο που επίσης με συνδέει με τον συγκεκριμένο χαρακτήρα είναι η πρόωρη γέννησή του και οι εβδομάδες που πέρασε στη θερμοκοιτίδα. Αυτό είναι κάτι που το έχω ζήσει και εγώ. Ο χαρακτήρας αναφέρεται στο πώς αυτό το «κλείσιμο» της αρχής ορίζει τη μετέπειτα ζωή του. Αυτό είναι κάτι που με έχει ενοχλήσει κατά καιρούς. Αλλά για να απαλλαγούμε από το εγώ και να πάμε κοντά μας, το έργο μιλάει για τα τραύματα που είναι καταγεγραμμένα και απουσιάζουν μέσα μας. Πώς αντιμετωπίζονται, πώς τα επεξεργαζόμαστε και πώς τα διαχειριζόμαστε. Αυτό που με ενδιαφέρει επίσης στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι πώς ορισμένοι από τους μηχανισμούς άμυνας που αναπτύσσουμε σε νεαρή ηλικία για να αντιμετωπίσουμε την απώλεια, την ασθένεια και τις δύσκολες στιγμές, ενώ εργαζόμαστε ως σωσίβιο βραχυπρόθεσμα, γίνονται μακροπρόθεσμα βραχνοί, θορυβώδεις, και μπορεί ακόμη και να σας κοστίσει τη ζωή σας ή ένα σημαντικό μέρος της ψυχικής σας υγείας.

-Πώς βλέπετε το «The Pill»;

Για μένα, το Happi είναι ένα γλυκόπικρο αλαλούμ, που διαθέτει ρεαλισμό όπως τον εννοώ, όχι όπως τον βλέπω συχνά. Ένας ρεαλισμός που περιλαμβάνει την ποίηση που κατέχει η ζωή μας. Γιατί η ζωή μας έχει ποίηση. Αυτό δεν είναι απλώς μια σειρά από εκφραστικά λόγια. Υπάρχει και ένα έμμεσο χιούμορ σε αυτό, όπως έχει ο αληθινός ρεαλισμός, γιατί η ζωή ερήμην μας φέρνει χιούμορ και ποίηση. Γι’ αυτό χρησιμοποιώ αυτόν τον όρο, το γλυκόπικρο αλαλούμ με τον λοξό, ποιητικό ρεαλισμό του συγκεκριμένου συγγραφέα.

– Ως θέμα, ταιριάζει πολύ στο θεατρικό ρεπερτόριο του θεάτρου σας.

Αυτό είναι ένα θέμα που εισαγάγαμε από την αρχή, πριν από πέντε χρόνια. Αυτό έχει να κάνει με τη διαφορετικότητα και την ετερότητα που βλέπω να αγκαλιάζουν σταδιακά πρόσφατα άλλα ιδρύματα όπως το Εθνικό Θέατρο και διάφορα μεγάλα πολιτιστικά ιδρύματα.

-Αλλά πέρα ​​από το θέατρο, σε έλκουν και αυτοί προσωπικά αυτοί οι ιδιαίτεροι ρόλοι, όπως αυτός του Τζον Κέιν τώρα, χαρακτήρες με μια «ανατροπή». Το είδαμε τόσο με το Nina Raine’s Tribes όσο και με το Who Killed the Dog at Midnight.

Για μένα το θέμα της διαφορετικότητας είναι το πιο σημαντικό ζήτημα σε επίπεδο κοινωνίας. Δεν μπορούμε να έχουμε το είδος της δημοκρατίας που ονειρευόμαστε, με ίσες ευκαιρίες, αν δεν σεβόμαστε την προσωπική ιστορία του καθενός. Για μένα, αυτά τα έργα χρησιμοποιούν τις ιστορίες αυτών των ανθρώπων ως μέσο για να μεταφέρουν αυτό το πολύ σημαντικό μήνυμα της εποχής μας. Τον συνάντησα ήδη από την ενασχόλησή μου με το έργο της Λούλας Αναγνωστάκη. Για μένα είναι από τους πρώτους Έλληνες συγγραφείς που μίλησε για τα δεινά της φυλής μας, όπως η διχόνοια, η έλλειψη σεβασμού προς το διαφορετικό, η οικογενειοκρατία. Συχνά νιώθω ξένος και στον τόπο μου και στη δουλειά μου. Νιώθω μοναξιά στη συντεχνία μας, παρόλο που δίνω μια διαφορετική, πιο κοινωνική και αστεία εικόνα. Μου αρέσουν αυτά τα έργα γιατί απαιτούν κάτι που αναζητώ και εγώ στη ζωή μου, δηλαδή την αγάπη. Μάλλον γι’ αυτό με συγκινούν.

– Αισθάνεστε ότι τα συγκεκριμένα έργα είναι πιο δύσκολα; Ότι εστιάζουν σε λιγότερο εύπεπτα θέματα και ότι απευθύνονται σε πιο συγκεκριμένο κοινό;

Πιστεύω ότι η εισπρακτική επιτυχία μιας παράστασης δεν πρέπει να είναι το πρώτο μας μέλημα. Το πιο σημαντικό είναι το μήνυμα που θέλουμε να δώσουμε με κάθε έργο. Χαίρομαι όταν βλέπω ότι τα έργα που επιλέξαμε έχουν αγγίξει τον κόσμο. Γνώμη μου είναι ότι πρέπει, όσο μπορούμε, να ανεβάζουμε σύγχρονα έργα, όπως στην εποχή του Kuhn, είτε ελληνικά είτε ξένα. Ίσως χρειαστεί να παλέψετε σκληρότερα για να τους υποστηρίξετε επειδή δεν έχουν τη δύναμη και την έλξη ενός κλασικού. Τα κλασικά έργα λειτουργούν ως «ρολόγια» για τον κόσμο. Πιστεύω λοιπόν ότι υπάρχουν αυτιά και μάτια για αυτά τα «δύσκολα» σύγχρονα έργα που ανεβάζουμε.

– Νομίζω ότι η ανάγκη και η αναζήτηση της αγάπης είναι κεντρικό θέμα και σε αυτό το έργο. Ο ίδιος ο Walsh είπε στον Guardian ότι όλα τα έργα του αφορούσαν χαρακτήρες που δεν αγαπήθηκαν ή δεν πρόσεξαν όπως θα έπρεπε. Συμφωνείτε ότι κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στο «Happy»;

Απολύτως! Νομίζω ότι αυτό είναι και το κλειδί του έργου. Ξεπερνά όλα τα εμπόδια και τους περιορισμούς που μπορεί να έχει ένα έργο μεταφρασμένο από άλλη γλώσσα. Οι συνήθειες των άλλων. Οι Ιρλανδοί έχουν την ίδια σχέση με την ελευθερία που έχουμε εμείς οι Έλληνες. Αυτό αντικατοπτρίζεται στο ιρλανδικό θεατρικό δράμα. Η σύνδεση μεταξύ ελευθερίας και αγάπης είναι βαθιά. Επομένως, η ετυμολογία στη γλώσσα της ελευθερίας μας είναι να πηγαίνεις όπου θέλεις. Το συγκεκριμένο έργο λοιπόν κινείται ανάμεσα σε αυτό το δίπολο ελευθερίας και αγάπης, εγκλεισμού και ελευθερίας. Είναι ένα κάλεσμα για αλληλεγγύη, μια προσφορά βοήθειας σε μια κοινωνία που έχει γίνει πολύ σκληρή, επιθετική και αγενής τα τελευταία χρόνια.

-Στο κέντρο όμως είναι ένας άνθρωπος που δεν έχει την ελευθερία του και δεν αγαπιέται όσο θα έπρεπε.

Ναι είναι! Ωστόσο, ακόμη και στη φυλακή, καταφέρνει να δραπετεύσει μέσα από τον τρόπο που αφηγείται τη ζωή του, μέσα από την τέχνη, μέσα από τα ποιήματα που γράφει. Άλλωστε, ο αγώνας για την ελευθερία δεν σταματά στο σπίτι, στη δουλειά, στον κόσμο που ζούμε. Είναι διαρκής προσπάθεια και ανάγκη.

-Πώς θα περιγράφατε τον Τζον Κέιν και ποιο είναι το πρόβλημά του;

Όλα ξεκινούν από την έλλειψη αγάπης. Αυτό είναι το μειονέκτημά του. Δεν είχε ποτέ στη ζωή του αυτή τη φροντίδα, την αγκαλιά, το χάδι. Είναι ένα μεγάλο έλλειμμα στη ζωή όλων μας όταν συμβαίνει. Αυτή την αναγκαιότητα όλων αυτών προσπαθώ να μεταφέρω στη σκηνή, μέσα από τα λόγια του κεντρικού ήρωα, καθώς και τη σημασία του να μπορείς να πεις την ιστορία σου, να μιλήσεις για τα προβλήματα που σου καίνε την καρδιά, να νιώσεις τις πληγές σου. Αυτό είναι κάτι που σωστά επεσήμανε ο Γιώργος Χειμωνάς. Αυτό έχει μια μορφή θεραπείας όπου μέσω του τραύματος μπορεί να γίνει ένα θαύμα. Έλεγε «Τέχνη είναι ό,τι μένει από τον Θεό». Αυτό ισχύει όταν μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας σε αυτό.

– Το έργο έχει να κάνει πολύ με τη θεραπευτική δύναμη του θεάτρου, με τη σημασία της δραματοθεραπείας για τον ασθενή.

Από τα αρχαία χρόνια το θέατρο είχε θεραπευτικό χαρακτήρα. Βλέπω στις μέρες μας να χάνεται αυτός ο θεραπευτικός χαρακτήρας, δίνοντας τη θέση του σε πιο εξωστρεφείς εκπομπές που μπορούν να βασιστούν ακόμη και σε κλασικούς συγγραφείς. Κατά τη γνώμη μου, το θέατρο δεν έχει την αποστολή και το λόγο ύπαρξης να παρουσιάσει σκληρό ρεαλισμό. Αντίθετα, πιστεύω στον ρεαλισμό, που έχει το χιούμορ και την ποίηση που μας επιφυλάσσει η ζωή. Δεν πιστεύω στην εύκολη τάση που διαμορφώνεται στην ελληνική θεατρική σκηνή. Για να επιστρέψουμε στη δική μας παράσταση, η δραματοθεραπεία δεν λυτρώνει τον κεντρικό χαρακτήρα. Εκείνη όμως του προσφέρει ένα χάδι. Δεν είναι λίγο. Το ίδιο το έργο είναι τελικά μια αλληγορία για το πώς μπορούμε να βρούμε μια διέξοδο, ένα φως σε μια σκοτεινή, βίαιη ζωή όπου κανείς δεν ασχολείται με τις πληγές του. Απλώς τα καλύπτει, δεν τα θεραπεύει. Είναι μια ουσιαστική μελέτη της ανθρώπινης ψυχής σε μια εποχή που δεν της αρέσει να ασχολείται με αυτά τα ερωτήματα. Και το έργο πραγματεύεται όλα αυτά τα ευαίσθητα θέματα με χιούμορ, τρυφερότητα και λεπτή ειρωνεία.

– Λοιπόν, τι «χάπι» είναι αυτό και τι θεραπεία προσφέρει;

Το έργο λέγεται Ιατρική και το μεταφράσαμε χαρούμενο με τον Αντώνη Γαλέο να «κλείνουμε τα μάτια» στην ευτυχία, την ευτυχία που όλοι αναζητούμε. Το χάπι λοιπόν είναι αγάπη. Η τέχνη είναι ένας δρόμος προς την αγάπη. Το λέω αυτό γνωρίζοντας ότι η τέχνη παίρνει λίγο πίσω κάθισμα αυτές τις μέρες. Και δεν εννοώ μόνο το κράτος, με ό,τι γίνεται με την αναγνώριση της μάθησής μας, με τα μέτρα που ελήφθησαν κατά τον κορωνοϊό και την υποβάθμιση των σχολείων μας, αλλά και με κάποιες διαδικτυακές συνήθειες που έχει αναπτύξει σήμερα ο τηλεθεατής. Η αισθητική και η συνήθεια της πλατφόρμας δυστυχώς αντικαθιστά κάποιες από τις συνήθειές μας με τις οποίες μεγαλώσαμε.

– Ο κινηματογράφος είναι σίγουρα ένας μεγάλος χαμένος. Αντίθετα, το θέατρο περνάει πολύ καλά αυτή τη σεζόν, αρκετές παραστάσεις ήταν sold out και ο κόσμος πλημμύρισε τις αίθουσες. Βγήκε νικητής.

Ναι, συμβαίνει γιατί το θέατρο έχει πνοή. Δεν μπορεί να ζήσει αλλιώς. Νομίζω ότι ο σύγχρονος άνθρωπος αναζητά την ανάσα του. Πιστεύω ότι μπορεί να τη βρει μέσα από το θέατρο. Υπάρχουν παραγωγές και παραστάσεις που μπορούν να του δώσουν αυτή την πνοή. Σίγουρα είναι πολλοί! Αλλά όλα αυτά είναι πολύ στη ζωή μας σήμερα.

– Δηλαδή η αγάπη είναι θεραπεία για όλες τις ασθένειες;

Ναι, και για όλες τις βλακείες (γέλια). Πιστεύω σε αυτό! Μπορεί να ακούγομαι σαν ευαγγελιστής… Αλλά ελπίζω ότι το 2023 θα φέρει την αγάπη στη ζωή όλων μας.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ

Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος

Σκηνοθεσία: Μάνος Καρατσογιάννης

Ερμηνεύουν: Βέρα Μακρομαρίδου, Κρύσταλη Ζαχαριουδάκη, Μάνος Καρατσογιάννης

Μαζί τους στη σκηνή είναι ο ντράμερ Βαγγέλης Παρασκευαΐδης

Οι ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά): Δημήτρης Ήμελος, Δημήτρης Καταλειφός, Τάσος Λέκας, Θεοδώρα Μαστρομηνά, Νένα Μεντή, Λουκία Μιχαλοπούλου, Περικλής Μουστάκης, Γιάννης Δαλιάνης, Νίκος Πουρσανίδης και Σοφία Φιλιππίδου είναι οι ηθοποιοί με τη φωνή τους.

Σκηνή: Κωνσταντίνος Χαλδαίος

Κοστούμια: Royal Wire

Φωτισμοί: Άγγελος Παπαδόπουλος

Μουσική: Παναγιώτης Μανουηλίδης

Βοηθός Σκηνοθέτη: Στέλιος Πλέσσας

Βοηθός σκηνογράφου: Γιώργος Βασιλείου

Βοηθός Ενδυματολόγος: Λυδία Τράντα

Φωτογραφίες δημοσιότητας: Spiros Perdue

Φωτογραφίες από την παράσταση: Elina Yunanli

Trailer: Ηλίας Μοσχόβας

Επικοινωνία για την παράσταση: Ευαγγελία Σκρομπόλα

Γραφιστική: Μάριος Γαμπιεράκης

Παραγωγή: Θέατρο Πολιτιστικός Σταθμός

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Θεατρικός Σταθμός

Viktoros Ugo 55, Μεταξουργείο (πλησίον ΜΕΤΡΟ ΜΕΤΑΞΟΥΡΓΕΙΟ), τηλ. 210 52 30 267

Ημέρες και ώρες προβολής: Παρασκευή, Σάββατο 9:00 μ.μ., Κυριακή 6:15 μ.μ.

εισιτήρια

Σάββατο και Κυριακή: 15 € (κανονικό), 13 € (μειωμένο), 10 € (άνεργοι – ΑΜΕΑ), 5 € (ΑΜΕΑ)

ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 90 λεπτά

ΠΡΟΠΩΛΗΣΗ

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *