Κωνσταντίνος Δοξιάδης και Πληροφοριακός Μοντερνισμός – Η μηχανή στην καρδιά του ανθρώπου: Έκθεση στη Στέγη

Πόλεις, υπολογιστές και κοινότητες σε μια έκθεση σε δύο επεισόδια. Με υλικό από το αρχείο Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη αλλά και με νέα έρευνα για τη σύγχρονη Αθήνα, η έκθεση αναδεικνύει πώς η μεταπολεμική περίοδος συνδέεται με τη σύγχρονη εποχή μας, μέσα από ιδέες συλλογής δεδομένων, αστικού χώρου και ανθρώπων.

Αν οι πόλεις μας είναι το άθροισμα των επιθυμιών μας, τι έχουν να μας πουν οι μηχανές γι’ αυτό; Ανοιχτό και κλειστό. Ερωτηματολόγια και μηχανισμοί παρακολούθησης. Ευτοπίες και δυστοπίες. Ο Στέγη παρουσιάζει την έκθεση από τις 28 Ιανουαρίου έως τις 26 Φεβρουαρίου 2023 «Κωνσταντίνος Δοξιάδης και πληροφοριακός μοντερνισμός – η μηχανή στην ανθρώπινη καρδιά» που εξετάζει μια από τις πιο καθοριστικές κοινωνικές συνθήκες των τελευταίων πενήντα ετών: την κατάρρευση πόλεων, ανθρώπων, πληροφοριών και υπολογιστών, σε δύο επεισόδια.

Η έκθεση, σε σύλληψη, έρευνα, επιμέλεια και σχεδιασμό του Farzin Lotfi Cem και Μαρκ Ουασιούτα και στην εκτελεστική του διαχείριση Αφροδίτη του Παναγιωτάκου Και το δικό του Πρόδρομος του Τσιάβουεμπνέεται από το έργο του Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη, η οποία μέσω συλλογής δεδομένων προσπάθησε να απαντήσει στο εξής ερώτημα: Πώς μπορούν οι άνθρωποι που ζουν στις πόλεις να είναι ευτυχισμένοι; Και πώς χρησιμοποιείται η συλλογή δεδομένων αυτές τις μέρες;

Τη δεκαετία του 1960, το γραφείο του Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη πραγματοποίησε το Human Community Project, μια έρευνα των κατοίκων της Αθήνας που μέτρησε την προσαρμογή τους στον αναδυόμενο ρυθμό και τους χώρους της μεταπολεμικής πόλης. Για τις ανάγκες της έρευνας, ο Δοξιάδης χρησιμοποίησε έναν υπερυπολογιστή της εποχής, τον οποίο έστησε στο γραφείο του στο κέντρο της Αθήνας. Στη συνέχεια συνέταξε ερωτηματολόγια που διανεμήθηκαν σε δεκαοκτώ αθηναϊκές συνοικίες, αντίγραφα των οποίων παρουσιάζονται στην έκθεση. Το περιεκτικό έργο του εστιάζει στις απόψεις των πολιτών για το πώς μπορούν να είναι ευτυχισμένοι στην καθημερινή τους ζωή στην πόλη. Στο δεύτερο επεισόδιο, υπάρχει ένα μεγάλο άλμα στον χρόνο καθώς αναπτύσσονται συστήματα επιτήρησης σε σύγχρονες πόλεις που ενισχύουν τον αποκλεισμό των μειονοτήτων. Περιλαμβάνει τη Νέα Ανθρώπινη Κοινότητα, μια κριτική αναδρομή της έρευνας του Δοξιάδη που διεξήχθη με πρόσφατα αφιχθέντες μετανάστες και πρόσφυγες. Συνολικά, η έκθεση αποκαλύπτει πώς συνδέονται η σύγχρονη εποχή μας και η μεταπολεμική περίοδος μέσω τεχνικών εξαγωγής και συσσώρευσης δεδομένων. Μαζί, αυτά τα επεισόδια δείχνουν την αναδυόμενη πληροφοριακή γεωγραφία της Ελλάδας, τον εντοπισμό των συνόρων και των ορίων της και τα υποκείμενα δεδομένων που δημιουργούν.

ΜΗΝ ΧΑΣΕΤΕ!

  • Τάκης Γερμενής – “in-your-face”: Έκθεση στο Πολιτιστικό Κέντρο Μελίνα του Δήμου Αθηναίων

  • Άλκηστις Μαυροκέφαλο – Tithons: Έκθεση στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούδα

DACC, άφιξη UNIVAC 1004, 31 Ιουλίου 1964 (Φωτογραφίες 29648) d Αρχείο Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη © Ίδρυμα Κωνσταντίνου και Έμμα Δοξιάδη

Πιθανότητα

Ιδέα, έρευνα, επιμέλεια και σχεδιασμός: Farzin Lotfi Cem και Μαρκ Ουασιούτα
Εκτελεστική Διεύθυνση: Αφροδίτη Παναγιωτάκου, Πρόδρομος Τσιάβος
Βοηθός Επιμελητής: Grace Alley και Meera Almazruei
Συντονισμός έρευνας για τη «Νέα Ανθρώπινη Κοινότητα»: Τζάρετ Λέι
Συντονισμός σχεδιασμού και κατασκευής: studioentropia architects_ (Γιώτα Πασσιά | Παναγιώτης Ρούπας)
Σύμβουλος κατασκευής: Μάνος Βορδοναράκης
Επιμελητική Ομάδα Έρευνας και Παραγωγής: Grace Ali, Miera Almazrui, Jarrett Lay, Parker Lemon, Austin McInnis
Βοηθοί Digital Modeling: Jialiang Huang, Steven Xianxing Liu, Arseny Pekurovsky, Ελίνα Βαρουξάκη, Adam Lingjia Wang, Gina (Yiqing) Wei, Zifan Zhu
Βοηθοί συναρμολόγησης μοντέλου: Παναγιώτης Αθανασίου, Ελίνα Βαρουξάκη, Εμμανουέλα Λιγερού, Βαλεντίνα Φαραδούρη
Όμιλος Αθηνών «Νέα Ανθρώπινη Κοινότητα»
Συντονισμός: Λευτέρης Παπαγανάκης
Ομάδα Παραγωγής: Χρήστος Λαζαρίδης, Νασρουντίν Νιζάμι, Αγγελική Σταματάκη
Διευθυντής παραγωγής: Βασίλης Παναγιωτακόπουλος
Παραγωγός: Ειρήνη Τσάμη
Συντονισμός παραγωγής: Ηρακλής Παπαθεοδώρου
Διευθυντής Εκτέλεσης Παραγωγής: Δήμητρα Μπουζάνη
Απόδοση παραγωγής: Γιάννης Γιασονίδης
Τεχνικός διευθυντής: Λευτέρης Καράπηλας
Αναπληρωτής Τεχνικός Διευθυντής: Τζάνης Ντόβας

Ευχαριστώ: Πωλίνα Κοσμαδάκη, Γιώτα Παυλίδου, Γιώργος Τσιρτσιλάκης

Προμήθεια και παραγωγή: Στέγη στα θεμέλια του Ωνάση
Σε συνεργασία με Αρχείο Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη & επί Ίδρυμα Κωνσταντίνου και Έμμας Δοξιάδη.
Με την υποστήριξή του Ελληνικό Συμβούλιο Προσφύγων Και το δικό του Δίκτυο «Μέλισσα».
Με επιπλέον υποστήριξη από Ίδρυμα Γκράχαμ

Η έκθεση θα έχει και παράλληλες δράσεις, οι οποίες θα ανακοινωθούν σύντομα.

Ταξιδιωτικοί Χάρτες Αρχείο Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη © Ίδρυμα Κωνσταντίνου και Έμμα Δοξιάδη

Κωνσταντίνος Δοξιάδης

Η ζωή και το έργο του Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη (1913-1975) αποτελεί απόδειξη της δημιουργίας ενός σύγχρονου ανθρωποκεντρικού πολιτισμού στον ελληνικό 20ό αιώνα. Αρχιτέκτονας και πολεοδόμος που παρουσιάζει συχνά τις προτάσεις του για το αστικό τοπίο της Ελλάδας, τον διακρίνει η εξωστρέφεια και η δράση του σε τέσσερις ηπείρους. Από τη μια, τα Λευκά Σπίτια της Παραλίας Διστόμου: το πρότυπο χωριό που σχεδίασε το 1963 για να στεγάσει τις οικογένειες των εργαζομένων στην Αλουμίνιο της Ελλάδος, με τον πρώτο βιολογικό καθαρισμό αστικών λυμάτων στην Ελλάδα. Από την άλλη, η σχεδίαση της πόλης του Ισλαμαμπάντ και τα σχέδια ανοικοδόμησης των Σκοπίων μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1963 με εντολή των Ηνωμένων Εθνών. Από τη μια η πρόταση για σιδηροδρομική σύνδεση Λαυρίου με την ελληνική πρωτεύουσα – που έμεινε στα χαρτιά. Από την άλλη, τα έργα της Doxiadis International Co. Ltd. Σύμβουλοι Ανάπτυξης & Ekistics σε 44 χώρες, με γραφεία σε ΗΠΑ, Ιράκ, Σαουδική Αραβία, Πακιστάν, Μπαγκλαντές, Νιγηρία, Γκάνα, Λιβύη κ.λπ.

Ο Δοξιάδης ήταν ο άνθρωπος με πολλές ιδιότητες. Ένας μοντερνιστής που βλέπει την τεχνολογία και την τεχνική ως μέσο για την επίτευξη της ευημερίας του ανθρώπου και της κοινωνίας συνολικά. Διδάκτωρ Μηχανικών από το Πανεπιστήμιο του Charlottenburg στο Βερολίνο. Αρχηγός της αντιστασιακής ομάδας Ηφαίστου στην κατοχή. Αναπληρωτής Υπουργός Ανασυγκρότησης και Γενικός Διευθυντής Ανασυγκρότησης στη μεταπολεμική Ελλάδα. Με προσφυγικό υπόβαθρο από την οικογένειά του –γεννήθηκε το 1913 στον Στενέμαχο της Ανατολικής Ρουμιλίας– βίωσε από κοντά το προσφυγικό δράμα του 1922, αλλά και τα εκατομμύρια των προσφύγων που κατέκλυσαν το Καράτσι του Πακιστάν, όταν ταξίδεψε εκεί το 1955.

Στη δική του θεωρία για τη στέγαση, ο άνθρωπος είναι το πιο σημαντικό συστατικό της πόλης και σε συνδυασμό με τα άλλα τέσσερα στοιχεία (φύση, κοινωνία, κοχύλια και δίκτυα) οδηγεί στην ισόρροπη λειτουργία της. Ήδη στην ανακοίνωση για το πρώτο Συμπόσιο της Δήλου (1963), από τα 12 συνολικά που διοργανώθηκαν, ανέφερε: «Στόχος πρέπει να είναι η δημιουργία οικισμών που δεν θα ικανοποιούν μόνο τους ανθρώπους ως γονείς και εργαζόμενους, αλλά και ως εκπαιδευόμενους, δημιουργούς και πολίτες».

Ήταν όμως και αρχιτέκτονας ανοιχτός στις αλλαγές που έφερε η εποχή του, αρκεί να διατηρούσε τον θαυμασμό του για τον αρχιτεκτονικό χώρο της αρχαίας ελληνικής «πόλης». Στο 8ο Συμπόσιο το 1970, οι συμμετέχοντες παρατήρησαν τι ερχόταν από το μέλλον: «Τα συστήματα πληροφοριών σήμερα έχουν μεγαλύτερη ισχύ στην κοινωνία από ποτέ, επειδή οι υπολογιστές έχουν διευρύνει τις δυνατότητες των ανθρώπινων αισθήσεων».

Φωτογραφία: Huco συνέντευξη (Φωτογραφίες 32833) photo 2 B+W_2_Constantinos A. Doxiadis Archives © Ίδρυμα Κωνσταντίνου και Έμμα Δοξιάδη

Διαβάστε επίσης:

Ο Πολιτισμός του Ωνάση: Προγραμματισμός της σεζόν 2022-2023

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *