Γλαύκωμα: 9 βασικά στοιχεία

Επικίνδυνο για την υγεία των ματιών μας, το γλαύκωμα, που πολλές φορές δεν προειδοποιεί με συμπτώματα

Ο μήνας Ιανουάριος είναι αφιερωμένος στην κοινή αλλά απειλητική για τα μάτια ασθένεια που ονομάζεται γλαύκωμα. Υπολογίζεται ότι 76 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως έχουν γλαύκωμα, αλλά ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί στα 111 εκατομμύρια μέχρι το 2040.

«Αν και είναι τόσο συνηθισμένο, πολλοί δεν αντιλαμβάνονται τη σοβαρότητά του, ούτε γνωρίζουν αν κινδυνεύουν. Επιπλέον, μελέτες δείχνουν ότι κάθε δεύτερος ασθενής δεν γνωρίζει ότι πάσχει από αυτό», λέει ο Δρ Αναστάσιος-Ι. Ο Κανελλόπουλος, MD, χειρουργός οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Laser Vision Ophthalmology Institute, καθηγητής οφθαλμολογίας του NYU, εξηγεί ποια βασικά στοιχεία πρέπει να γνωρίζουμε όλοι.

Το γλαύκωμα είναι μια από τις κύριες αιτίες τύφλωσης. Εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα και σωστά, το γλαύκωμα μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμη βλάβη της όρασης. Ακόμη και με την κατάλληλη θεραπεία, το 10-15% των ασθενών εμφανίζει κάποια απώλεια όρασης. Υπολογίζεται ότι σχεδόν οι μισοί από τους πάσχοντες στον κόσμο έχουν χάσει την όρασή τους εξαιτίας αυτού.

Προκαλεί βλάβη του οπτικού νεύρου. Το οπτικό νεύρο είναι ένα «καλώδιο» που αποτελείται από σχεδόν ένα εκατομμύριο νευρικές ίνες. Ξεκινά στο πίσω μέρος του ματιού και μεταδίδει οπτικά ερεθίσματα από τον αμφιβληστροειδή στον εγκέφαλο για να μετατραπούν σε εικόνες. Το γλαύκωμα καταστρέφει προοδευτικά τις ίνες του οπτικού νεύρου. Η βλάβη που προκαλεί, για λόγους που δεν έχουν γίνει ακόμη πλήρως κατανοητοί, συνήθως σχετίζεται με αυξημένη πίεση στο εσωτερικό του ματιού (ενδοφθάλμια πίεση). Υπάρχουν όμως και ασθενείς με γλαύκωμα που έχουν ενδοφθάλμια πίεση εντός φυσιολογικών ορίων.

Δεν μπορεί να θεραπευτεί. Αν και υπάρχουν μέθοδοι (φάρμακα, χειρουργικές επεμβάσεις) που επιβραδύνουν την ανάπτυξή του, το γλαύκωμα δεν μπορεί να θεραπευτεί. Αλλά η περαιτέρω βλάβη της όρασης μπορεί να αποφευχθεί. Η πιο συχνή του μορφή, το γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας, είναι χρόνια νόσος, επομένως χρειάζεται δια βίου παρακολούθηση. Το πρώτο βήμα για την προστασία της όρασης είναι η έγκαιρη διάγνωση.

Το γλαύκωμα είναι συχνά κληρονομικό. Τα άτομα με οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος έχουν τέσσερις έως εννέα φορές περισσότερες πιθανότητες να το αναπτύξουν οι ίδιοι από τους συνομηλίκους τους χωρίς συγγενείς με τη νόσο.

Ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης. Ο κίνδυνος γλαυκώματος αυξάνεται μετά την ηλικία των 45 ετών, αλλά σπάνια παρατηρείται σε βρέφη (περίπου 1 στα 10.000 γεννιούνται με γλαύκωμα) ή σε μικρά παιδιά.
Άτομα με υψηλή ενδοφθάλμια πίεση, μακροχρόνια χρήση στεροειδών (κορτιζόνη), ακόμη και εισπνεόμενα (π.χ. άσθμα), άτομα με ιστορικό τραυματισμού στα μάτια ή χειρουργική επέμβαση (μπορεί να έχουν δευτεροπαθές γλαύκωμα), άτομα με υψηλή μυωπία (αυξάνει τον κίνδυνο κατά 60% σε σύγκριση με άτομα με φυσιολογική όραση) και άτομα που πάσχουν από ορισμένες ασθένειες (διαβήτης, αρτηριακή υπέρταση, ημικρανία, δρεπανοκυτταρική αναιμία).

Δεν προκαλεί προειδοποιητικά συμπτώματα. Το γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας, από το οποίο πάσχει το 95% των ασθενών, δεν προκαλεί συμπτώματα στο αρχικό του στάδιο. Για το λόγο αυτό, αποκαλείται συχνά «σιωπηλός κλέφτης» της όρασης. Τα συμπτώματα αρχίζουν να γίνονται αντιληπτά όταν το οπτικό νεύρο υφίσταται σημαντική αλλά μικρή βλάβη. Ουσιαστικά πρόκειται για μείωση/απώλεια της περιφερειακής όρασης που αναγκάζει τον πάσχοντα να γυρίσει ακούσια το κεφάλι του στο πλάι όταν προσπαθεί να δει κάτι που δεν βρίσκεται ακριβώς μπροστά του. Ο ασθενής μπορεί επίσης να αναπτύξει «τυφλά» σημεία στο οπτικό πεδίο. Σε πιο προχωρημένο στάδιο επηρεάζεται και η κεντρική όραση.

Μερικές φορές είναι επείγον. Το γλαύκωμα κλειστής γωνίας, που είναι η δεύτερη πιο κοινή μορφή της νόσου, μερικές φορές προκαλεί οξεία συμπτώματα όπως έντονο πόνο στο μάτι ή στο μέτωπο, θολή ή μειωμένη όραση, ναυτία και έμετο ή/και φωτοστέφανα (“φωτοστέφανα”) γύρω από τα φώτα . Αυτοί οι τύποι συμπτωμάτων είναι επείγοντα και πρέπει να αξιολογηθούν αμέσως από οφθαλμίατρο. Το γλαύκωμα κλειστής γωνίας παρατηρείται συχνά σε υπερμετρωπικούς ασθενείς.

Οι τακτικές εξετάσεις είναι απαραίτητες για την έγκαιρη διάγνωση. Στο πλαίσιο της εξέτασης, ο οφθαλμίατρος θα μετρήσει μεταξύ άλλων την ενδοφθάλμια πίεση (τονομετρία). Η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (AAO) συνιστά μια προληπτική οφθαλμολογική εξέταση κάθε 1-2 χρόνια για όλα τα άτομα άνω των 65 ετών. Τα άτομα υψηλού κινδύνου για γλαύκωμα (π.χ. οικογενειακό ιστορικό, μακροχρόνια χρήση κορτιζόνης, υψηλή μυωπία, διαβήτης κ.λπ.) συνιστάται να ελέγχονται κάθε 2-4 χρόνια, κάτω των 40 ετών, κάθε 1-3 χρόνια μεταξύ 40 και 54 χρόνια και κάθε 1-2 χρόνια μετά από 55 χρόνια.

Οι πάσχοντες αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο ατυχημάτων. Μελέτες δείχνουν ότι ενέχουν έως και τετραπλάσιο κίνδυνο πτώσης, καθώς και ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο τροχαίου ατυχήματος, καθώς μειώνει δραματικά την περιφερειακή όραση στα αρχικά στάδια.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *