Για την προστασία της κατοικίας από τράπεζες-ταμεία-εταιρίες για ακίνητα – απόψεις

Πολύ μεγάλη αύξηση στις τιμές αγοράς και ενοικίασης έχει καταγραφεί σε όλη την Ευρώπη από το 2010.

Στην Ελλάδα, η αναζήτηση κατοικίας για ενοικίαση έχει γίνει εφιάλτης και συχνά τα διαθέσιμα σπίτια είναι σε πολύ κακή κατάσταση, χωρίς θέρμανση, με υγρασία και άλλα προβλήματα που τα καθιστούν σχεδόν μη κατοικήσιμα.

Σύμφωνα με την έρευνα στέγης που δημοσιεύτηκε από Ινστιτούτο Έρευνας και Κοινωνικής Αλλαγής – Έτερονμετά τη σημαντική πτώση των τιμών των ενοικίων την περίοδο 2012-2017 (κατά 25%), από το 2018 οι τιμές αρχίζουν να αυξάνονται ετησίως κατά 8,4%, 10% το 2019, 5,8%-6,7% το 2020, ενώ η πρόβλεψη για το 2021 είναι κοντά στο 7%.

Σύμφωνα με στοιχεία μεσιτικών γραφείων και αγγελιών, τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 30% έως 50% σε ορισμένες περιοχές της Αθήνας και δήμους της Αττικής τα τελευταία χρόνια. Αντίστοιχες αυξήσεις σημειώθηκαν και στη Θεσσαλονίκη.

Υπολογίζεται ότι περίπου ⅔ από τα σπίτια που βρίσκονται στο κέντρο της Αθήνας έχουν ενοίκιο πάνω από 600 ευρώ και η πλειονότητά τους χτίστηκε πριν από το 1980.

Γιατί ανεβαίνουν τα ενοίκια;

Μερικοί από τους κύριους λόγους αυτής της έκρηξης είναι:

  • Αυξάνεται η ζήτηση για ενοικίαση κατοικιών. Λόγω της συρρίκνωσης των διαθέσιμων εισοδημάτων και των αποταμιεύσεων, η αγορά κατοικίας και η πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια είναι αδύνατες για την πλειοψηφία της κοινωνίας.
  • Η περιορισμένη προσφορά νέων κατοικιών. Η μειωμένη προσφορά ακίνητης περιουσίας σε σύγκριση με τη ζήτηση σχετίζεται με την αδυναμία των εργαζομένων να αποκτήσουν τη δική τους κατοικία, αφενός, και με τη δέσμευση ολοένα και περισσότερων κατοικιών για εμπορική ή τουριστική εκμετάλλευση, αφετέρου.
  • Η πολύ μεγάλη ανάπτυξη των υπηρεσιών βραχυχρόνιας μίσθωσης, με αποτέλεσμα τη συνεχή αύξηση των κατοικιών που δεν προορίζονται για τις μακροχρόνιες ανάγκες κατοικίας των κατοίκων των πόλεων, αλλά για τουριστικούς/κερδοσκοπικούς σκοπούς. Στην Ελλάδα, Airbnb Τα ακίνητα το 2010 ξεκίνησαν από μόλις 132 και ξεπέρασαν τις 125.000 πριν από την πανδημία. Σήμερα, ο αριθμός είναι σαφώς μεγαλύτερος. Αξίζει επίσης να σημειωθεί το γεγονός ότι ο πολλαπλασιασμός των βραχυχρόνιων μισθώσεων δεν έχει μόνο αρνητικό αντίκτυπο στο θέμα της ενοικίασης κατοικιών, αλλά και στο θέμα της απασχόλησης, καθώς η απασχόληση στις αρμόδιες υπηρεσίες είναι σε μεγάλο βαθμό στην παραοικονομία, με επισφαλείς, σκιώδεις εργασιακές σχέσεις, σύμφωνα με το δόγμα της «ευελιξίας». Επίσης, η έκρηξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων συμβάλλει στην αλλαγή του χαρακτήρα ολόκληρων περιοχών, αλλά και του παραγωγικού μοντέλου. Για παράδειγμα, στην περιοχή Βαλαωρίτου της Θεσσαλονίκης, όπου κάποτε κυριαρχούσαν οι βιοτεχνίες, σήμερα βρίσκεις μόνο μέρη για φαγητό και δεκάδες Airbnb.
  • Η πολυετής εσκεμμένη έλλειψη κρατικής μέριμνας και κοινωνικής πολιτικής σχετικά με τη στέγαση.

Στέγαση: σωστό ή εμπόρευμα;

Τα τελευταία χρόνια γίνεται μια συστηματική προσπάθεια για περαιτέρω μετατροπή της κατοικίας από δικαίωμα σε εμπόρευμα. Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην κατεύθυνση αυτή είναι:

  • Έλλειψη κρατικής μέριμνας, κοινωνική στεγαστική πολιτική: Με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, στην απογραφή του 2011, σε σύνολο 6.371.901 κανονικών κατοικιών, καταγράφηκαν 897.968 κενές κατοικίες που δεν χρησιμοποιούνται, δηλ. 14% των σπιτιών.
  • Προγράμματα Golden Visa: Μέχρι τον Ιανουάριο του 2022 έχουν εκδοθεί στην Ελλάδα 9.619 «χρυσές» άδειες διαμονής σε επενδυτές-αγοραστές ακινήτων. Το πρόγραμμα Golden Visa παρέχει πενταετή (ανανεώσιμη) άδεια διαμονής στην Ελλάδα, καθώς και δυνατότητα ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του χώρου Σένγκεν, σε υπηκόους τρίτων χωρών και τα μέλη των οικογενειών τους, εφόσον αποκτήσουν ακίνητη περιουσία στην τη χώρα συνολικού ελάχιστου ποσού 250.000 ευρώ. Η Ελλάδα είναι μια μοναδική περίπτωση που δεν απαιτεί από τους κατόχους Golden Visa να παραμείνουν στη χώρα για ελάχιστο χρονικό διάστημα. Ταυτόχρονα, δεν μπορεί να αγνοηθεί η εκ διαμέτρου αντίθετη, απάνθρωπη και εγκληματική στάση των ελληνικών αρχών απέναντι στους πρόσφυγες. Άλλωστε το πρόβλημα του συστήματος δεν είναι οι «ξένοι», αλλά οι φτωχοί.
  • Επισκευές πόλης: Η κυβέρνηση ξεκίνησε μια σειρά από αστικές αναπλάσεις (π.χ. Ελληνικό στην Αθήνα, ΔΕΘ στη Θεσσαλονίκη) με προκλητικά γενναιόδωρους όρους για μεγάλα κεφάλαια και με τεράστιο περιβαλλοντικό κόστος. Αυτά τα «έργα» εξακολουθούν να είναι δώρο σε εταιρείες ακινήτων, δεν έχουν στόχο την ικανοποίηση κοινωνικών αναγκών, αλλά απευθύνονται αποκλειστικά στην ελίτ (τοπική και διεθνή).
  • Εταιρείες Επενδύσεων σε Ακίνητα (ΑΕΕΑΠ): Εργάζονται παράλληλα ως αναπτυξιακές εταιρείες, ως ιδιοκτήτες ξενοδοχείων, ως διαχειριστές «κόκκινων» δανείων, ως εταιρείες ανάπτυξης φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων, καθώς και ως διαχειριστές κατοικιών, δραστηριότητες που μέχρι σήμερα πραγματοποιούνται από διάφορους βιομηχανικών φορέων και φυσικά με διάφορα είδη φορολογικών πλεονεκτημάτων. Αυτές οι νέες εταιρικές μορφές θα συγκεντρώσουν μεγάλη δύναμη στα χέρια τους και ήδη απαιτούν αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο για τη διευκόλυνση των «επενδύσεων» (κυρίως την ανάγκη απλοποίησης των γραφειοκρατικών διαδικασιών που δημιουργούν εμπόδια στις επενδύσεις στην αγορά ακινήτων, όπως εμπόδια να διώξουν υπαλλήλους).
  • Πρώτοι πλειστηριασμοί κατοικιών: Η κατάργηση του Νόμου Κατσέλη, η πλήρης απελευθέρωση των διαγωνισμών από το 2021, αλλά και οι ηλεκτρονικοί διαγωνισμοί και η μετατροπή της διαμαρτυρίας για τις εξώσεις σε συγκεκριμένο έγκλημα (σύμφωνα με τον ΣΥΡΙΖΑ) δημιουργούν σκοτεινό σκηνικό και αμφισβητούν το δικαίωμα στη στέγη. Η περίπτωση της εξόδου Ζωγράφου Αττικής δεν αποτέλεσε εξαίρεση.
  • Δευτερεύουσα αγορά στεγαστικών δανείων: Οι τράπεζες τιτλοποιούν τα δάνεια, τα συσκευάζουν και τα πωλούν σε πολύ χαμηλές τιμές – απαγορεύεται να τα πουλήσουν στους ιδιοκτήτες(!). Τα ταμεία αγοράζουν τα δέματα και ζητούν πληρωμή ή έξωση, οι κτηματομεσιτικές εταιρίες δανείζονται από τις τράπεζες για να αγοράσουν τα σπίτια που «εκκενώνονται» και το κράτος παρεμβαίνει ως εγγυητής αυτού του σφετερισμού με το σχέδιο Ηρακλής των 23 δις. ευρώ.

Κάποιοι χάνουν τα σπίτια τους – άλλοι αποθησαυρίζουν

Την ώρα που μιλάμε για την αυξανόμενη δυσκολία πρόσβασης σε αξιοπρεπή στέγαση, το τεράστιο κύμα ακρίβειας και το σφίξιμο του καλωδίου γύρω από το δικαίωμα στη στέγαση, κάποιοι κάνουν χρυσές δουλειές.

Κέρδη ρεκόρ σημειώνουν τράπεζες και μεγάλες εταιρείες ακινήτων. Οι ελληνικές τράπεζες υπολογίζουν σε κέρδη 2 δισ. μόνο από τη νέα αύξηση επιτοκίων, ενώ καθαρίζουν τους ισολογισμούς τους από επισφαλή δάνεια. Εν τω μεταξύ, ο κύκλος εργασιών του κλάδου των ακινήτων στην Ελλάδα εκτινάχθηκε από 522 εκατ. ευρώ το 2011 σε 2,2 δισ. ευρώ το 2019.

Στην περίπτωση της Αττικής, γίνεται λόγος για κατασκευαστική έκρηξη, ειδικά στα νότια και βόρεια προάστια. Η εταιρεία βραχυπρόθεσμης ενοικίασης Mint κατέχει τώρα 350 ακίνητα, ενώ η AirBNB απολαμβάνει τις μέρες της δόξας της καθώς τα καθαρά έσοδα για το πιο κερδοφόρο τρίτο τρίμηνο του 2021 μέχρι στιγμής έφθασαν τα 834 εκατομμύρια δολάρια (ή 792 εκατομμύρια ευρώ), αυξημένα κατά 280% περισσότερα από το τρίτο τρίμηνο του 2020 και το 213 % υψηλότερα από το τρίτο τρίμηνο του 2019.

Δεν υπάρχει άνθρωπος χωρίς σπίτι, δεν υπάρχει σπίτι χωρίς άντρα!

Είναι σαφές ότι το παιχνίδι που παίζεται ετοιμάζει νέες φούσκες και νέα έκρηξη κόκκινων δανείων, καθώς είναι αδύνατο για την πλειοψηφία του κόσμου να ανταπεξέλθει σε αυτές τις καταστροφικές απαιτήσεις και εκβιασμούς.

Η αριστερά πρέπει να βγει μπροστά σε αυτή τη μάχη. Με πρωτοβουλίες της γειτονιάς που συγκεντρώνουν εκστρατείες αλληλεγγύης, δυναμικές παρεμβάσεις έξω από τους οίκους δημοπρασιών και με κεντρικό σύνθημα:

«Δεν υπάρχει άνθρωπος χωρίς σπίτι, δεν υπάρχει σπίτι χωρίς άνθρωπο».

Να απαιτήσει:

  • Να καταργηθεί το σχέδιο Ηρακλή.
  • Απόλυτη προστασία της πρώτης κατοικίας της λαϊκής οικογένειας.
  • Δημόσιος οργανισμός διαχείρισης κόκκινων πιστώσεων. Διαγραφή χρέους για φτωχά νοικοκυριά. Κοινωνικοποίηση μεγάλης περιουσίας.
  • Απαγόρευση εκμετάλλευσης των κεφαλαίων.
  • Ενεργός περιορισμός των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
  • Ανώτατο όριο για πληρωμές δανείων ή ενοικίων και σύνδεσή τους με το εισόδημα.
  • Δημόσιοι/δημοτικοί φορείς που θα αναλάβουν πρωτοβουλίες για τη δημιουργία ενός σημαντικού αποθέματος κοινωνικής κατοικίας.
  • Εθνικοποίηση του τραπεζικού συστήματος και των μεγάλων εταιρειών στον τομέα των ακινήτων και η λειτουργία τους υπό καθεστώς διαφάνειας, εργασιακού και κοινωνικού ελέγχου και μόνο έτσι θα είναι δυνατή η προστασία του δικαιώματος στη στέγαση, αλλά και ο σχεδιασμός σε ένα δημοκρατικό τρόπο η ανάγκη του κόσμου της στέγασης, η σχέση του με το περιβάλλον και η ανάγκη για ελεύθερους χώρους.

xekinima.org/

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *